U PROGU ZAKOŃCZENIA PRAC NAD NOWĄ PERSPEKTYWĄ UE
Początek 2021 roku jest dobrym okresem, aby organizacje obywatelskie z Lubelszczyzny i z innych regionów kraju, jeszcze bardziej aktywnie włączyły się w końcowy proces planowania możliwości wykorzystania środków finansowych w nowej perspektywie finansowej Unii Europejskiej na lata: 2021-2027. Tym bardziej, że prawdopodobnie będzie to ostatnia tak duża szansa wykorzystania funduszy europejskich dla Polski i organizacji pozarządowych. Obecnie już na etapie programowania trzeba się zastanowić, w jaki sposób wdrażać Europejski Zielony Ład? Do 2050 roku Unia Europejska (a w zasadzie cała Europa) ma stać się pierwszym kontynentem neutralnym dla klimatu.
REGIONALNE SPOTKNIA
W dn. 21 stycznia 2021 r. odbyło się online „Regionalne spotkanie dla NGO z woj. lubelskiego nt. nowej perspektywy finansowej UE na lata 2021 2027, ze szczególnym uwzględnieniem Europejskiego Zielonego Ładu” przygotowane przez Związek Stowarzyszeń Forum Lubelskich Organizacji Pozarządowych (FLOP) we współpracy z Ogólnopolska Federacją Organizacji Pozarządowych (OFOP).
W spotkaniu uczestniczyło kilkunastu ekspertów organizacji pozarządowych z Lubelszczyzny będących przedstawicielami m.in.: krajowej Rady Działalności Pożytku Publicznego, Rady Działalności Pożytku Publicznego Województwa Lubelskiego, Komitetu Monitorującego Regionalny Programach Operacyjny Województwa Lubelskiego na lata: 2014-2020, regionalnych związków stowarzyszeń i organizacji zajmujących się ochroną przyrody. Podobne spotkania odbywają się z inicjatywy OFOP we wszystkich 16 województwach w kraju.
SZEREG PYTAŃ
Uczestnicy regionalnego spotkania przedstawicieli organizacji pozarządowych z woj. lubelskiego dyskutowali na tematy związane z nową perspektywą finansową Unii Europejskiej na lata 2021-2027. Podczas spotkania eksperci zgłosili potrzebę włączania organizacji w proces programowania UE na jak najwcześniejszym etapie. W praktyce podczas konsultacji społecznych dokumentów o znaczeniu strategicznym, tylko w niewielkim stopniu można jeszcze wpłynąć na ich końcową treść.
Podczas spotkania próbowano odpowiedzieć na szereg aktualnych pytań, w tym:
- w jaki sposób zachęcić organizacje do prac nad nową perspektywą UE?
- w jaki sposób wdrażać Europejski Zielony Ład w nowej perspektywie UE?
- w jaki sposób powoływać przedstawicieli strony pozarządowej do nowych Komitetów Monitorujących Regionalne Programy Operacyjne?
- w jaki sposób powinny funkcjonować organizacje w nowej perspektywie UE?
- jakie są największe wyzwania dla rozwoju Lubelszczyzny w nowej perspektywie UE?
UWAGI I REKOMENDACJE
Podczas spotkani organizacje zgłosiły szereg interesujących uwag i rekomendacji dot. nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej na lata 2021-2027, w tym:
- potrzebę zmiany sposobu przekazywania kosztów pośrednich w projektach UE, który jest procentowo uzależniony od poziomu wydatkowania kosztów bezpośrednich (w ten sposób „karze” się organizacje, które wygenerują oszczędności w projekcie),
- potrzebę zmiany sposobu wyliczania kosztów pośrednich, na podobny stosowany w skali podatkowej na zasadach ogólnych, tj. przekroczenie określonego progu kwoty wartości projektu powoduje tylko obniżenie kosztów pośrednich powyżej progowej wartości (obecnie przekroczenie o 1 zł projektu o przykładowej wartości 1 mln zł – automatycznie powoduje radykalne obniżenie kosztów pośrednich z wartości 25% do 20% kosztów bezpośrednich),
- systemowe zmniejszenie (lub likwidację) wkładów własnych w projektach szczególnie istotnych dla rozwoju regionu,
- systemowe zlikwidowanie obowiązku ponoszenia wkładu własnego w projektach unijnych przez organizacje posiadające status pożytku publicznego (OPP),
- uproszczenie rozliczania projektów w ramach Regionalnych Programach Operacyjnych (RPO) poprzez zwiększenie kwoty ryczałtowej do 200 tys. EUR,
- prowadzenie szkoleń i innych form wsparcia dla przedstawicieli organizacji w Komitetach Monitorujących RPO, które byłyby finansowane z Pomocy Technicznej,
- podczas wyborów przedstawicieli organizacji do Komitetu Monitorującego RPO WL decydującą rolę odgrywają głosy oddane przez Ochotnicze Straże Pożarne, które masowo (liczone w setkach) oddają głosy na wskazanego kandydata (podobny problem można zauważyć też w innych województwach),
- ograniczenie realizacji nieprzemyślanych i nieskonsultowanych inwestycji infrastrukturalnych w ramach RPO, które liczą się jako zrealizowane produkty projektowe (jednak potem w niewielkim stopniu są wykorzystane, np. mało efektywne puste ścieżki rowerowe poza ośrodkami miejskimi, połączenia kolejowe i stacje kolejowe bez pasażerów),
- zlikwidowanie ograniczenia w programowaniu RPO zakładającego wpisywanie działań projektowych do realizacji, które są tylko zgodne z dokumentami strategicznymi województwa,
- stworzenie Regionalnego Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych w woj. lubelskim,
- uruchomienie przez Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego programu małych grantów dla organizacji pozarządowych.
